ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಭೀತಿ ಹೆಚ್ಚಳ; ಆರ್‌ಬಿಐ (RBI Guidelines to identify fake notes) ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಆತಂಕಕಾರಿ ಮಾಹಿತಿ

ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಶೇ.20ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆ; ಅಸಲಿ ನೋಟು ಗುರುತಿಸಲು ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಬಿಡುಗಡೆ

ಭದ್ರತಾ ದಾರ, ವಾಟರ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಸೇರಿ ಹಲವು ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ಆರ್‌ಬಿಐ ಸಲಹೆ

New Delhi: ಭಾರತದಲ್ಲಿ ₹2,000 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ (RBI Guidelines to identify fake notes) ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಹಿಂಪಡೆದ ಬಳಿಕ ₹500 ನೋಟುಗಳು ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಕರೆನ್ಸಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿವೆ.

ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನಕಲಿ ನೋಟು ತಯಾರಿಸುವ ಜಾಲಗಳು ಈಗ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ₹500 ನೋಟುಗಳನ್ನೇ ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.

ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್‌ಬಿಐ) ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿರುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ₹500 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಳೆದ ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿದ್ದು, ಹಣದ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಗ್ರತೆ ವಹಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ.

ಆರ್‌ಬಿಐ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, 2024-25ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದ (RBI Guidelines to identify fake notes) ₹500 ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 1.17

ಲಕ್ಷದಷ್ಟಿದ್ದರೆ, 2025-26ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅದು 1.41 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ಶೇ.20ರಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ನಗದು ಚಲಾವಣೆಯ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ₹500 ನೋಟುಗಳ ಪಾಲು ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಂಚಕರು ಇದೇ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ನಕಲಿ ಮಾಡಲು

ಮುಂದಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗುವ ಒಟ್ಟು ಕಳ್ಳನೋಟುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ₹500 ನೋಟುಗಳದ್ದೇ ಆಗಿರುವುದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನೋಟುಗಳ ಬಳಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ವಿಶೇಷ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಗಾಗದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಆರ್‌ಬಿಐ ಅಸಲಿ ₹500 ನೋಟುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭದ್ರತಾ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ.

ನೋಟನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ಹಿಡಿದಾಗ ಕಾಣಿಸುವ ‘500’ ಸಂಖ್ಯೆ, ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಭದ್ರತಾ ದಾರ, ಓರೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಬಣ್ಣ ಬದಲಿಸುವ ‘500’ ಅಂಕಿ, ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ವಾಟರ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಹಾಗೂ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭದ ಚಿಹ್ನೆ ಇವು ಅಸಲಿ ನೋಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ಗುರುತುಗಳಾಗಿವೆ.

ಇದಲ್ಲದೆ, ದೃಷ್ಟಿಹೀನರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಬ್ಬು ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ನೋಟಿನ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪುಕೋಟೆಯ ಚಿತ್ರವೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಭದ್ರತಾ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಆರ್‌ಬಿಐ ತಿಳಿಸಿದೆ.

ನಗದು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವೇಳೆ ಕೇವಲ ನೋಟಿನ ಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಕಾಗದದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನಂಬುವುದು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಭದ್ರತಾ ದಾರ, ವಾಟರ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗುವ ಮುದ್ರಣದಂತಹ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕು.

ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ನೋಟು ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಚಲಾವಣೆಗೆ ಬಿಡದೆ ತಕ್ಷಣ ಸಮೀಪದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಥವಾ ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ

ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೂ ನಗದು ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಇನ್ನೂ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ನಕಲಿ ನೋಟುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಅಸಲಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು ಕಾಲದ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.